4 - به نظر ما : همه اين وجوه و احتمالات بافتگى است كه نه تنها از آيه شريفه استفاده نمىشود بلكه با ظاهر آيه نيز سازش ندارد زيرا ظاهر آيه همان راهنمايى خواستن و هدايت طلبيدن است و جز آن چيز ديگرى نيست به آيهء شريفه به مراحل هدايت مربوط است كه ذيلا توضيح داده مىشود . اقسام و مراحل هدايت پاسخ صحيح در اين باره اين است كه بگوييم : آن هدايتى كه شخص مسلمان در نمازش از خداوند درخواست و تقاضا مىكند ، يك نوع هدايتى است كه براى وى حاصل نگرديده است و از خداوند متعال درخواست مىكند كه با فضل و رحمتش اين نوع هدايت را به او هم عنايت كند . توضيح اين كه : هدايت پروردگار دو قسم است : هدايت عمومى و هدايت خصوصى و هدايت عمومى گاهى تكوينى است و گاهى تشريعى كه ذيلا همه اين اقسام سه‌گانه هدايت را توضيح مىدهيم آنگاه به نتيجه بحث مىپردازيم . هدايت عمومى ( 1 ) - تكوينى : همان هدايتى است كه خداوند در طبيعت تمام موجودات اعم از جماد ، نبات و حيوان به وديعت نهاده است كه اين موجودات طبعا و يا به اختيار خويش به سوى كمال و ترقى در سير و حركتند و اين نيروى كمال‌بخش و سير به سوى كمال را خداوند از روز اول در نهاد تمام موجودات نهاده است . ملاحظه مىكنيد كه نباتات چگونه به رشد و نمو ، رهبرى شده و به سوى اين كمال ره مىسپارند و در اين مسير به سمتى حركت مىكنند كه مانعى در آن وجود ندارد و باز حيوانات از هدايت تكوينى برخوردار گرديده و طبعا موجوداتى را كه مزاحم و موذى آن‌هاست ، از موجودات غير موذى و غير مزاحم تميز و تشخيص مىدهند ، مثلا موش از گربه فرار مىكند ولى از گوسفندان فرار نمىكند و مورچگان و زنبوران عسل تكوينا به تشكيل اجتماع ، حكومت ، خانه‌سازى و آماده ساختن وسايل زندگى ، هدايت شده‌اند و در اثر همين هدايت تكوينى است كه اطفال در اولين روزهاى تولد به پستان مادر راه يافته ، به تغذيه و شير خوردن رهبرى شده‌اند . در اين آيه شريفه كه خداوند از زبان موسى ( ع ) نقل مىكند ، به همان مرحله از هدايت « تكوينى » اشاره شده است : قالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى . « 1 »

--> ( 1 ) طه / 50 .